[01 | 00:00:00.000] RPO, RTO และ BIA ฉบับ SME ยินดีต้อนรับสู่ อาร์ ศูนย์ ไซเบอร์ ตอนหนึ่งจุดสอง ตอนนี้เป็นหัวใจของการวางแผน คือการกำหนดว่าข้อมูลหายได้มากที่สุดเท่าไร และระบบหยุดได้นานที่สุดเท่าไร สองตัวเลขนี้เรียกว่าอาร์พีโอและอาร์ทีโอ ซึ่งต้องได้มาจากการวิเคราะห์ผลกระทบทางธุรกิจ ไม่ใช่ให้ฝ่ายไอทีเดาเอง เราจะทำแบบฉบับเอสเอ็มอีที่ใช้เวลาไม่มาก กับบริษัทสมมติสามดาวเทรดดิ้ง [02 | 00:00:28.347] RPO: ข้อมูลหายย้อนหลังได้แค่ไหน อาร์พีโอคือปริมาณข้อมูลที่ยอมให้หายได้ วัดเป็นเวลาย้อนหลัง ถ้าอาร์พีโอเท่ากับยี่สิบสี่ชั่วโมง แปลว่าถ้าระบบเสียตอนบ่าย เรายอมกลับไปใช้ข้อมูลของเมื่อคืนได้ อาร์พีโอจึงเป็นตัวกำหนดความถี่ของแบ็กอัป ระบบรับคำสั่งซื้อของสามดาวเทรดดิ้งยอมเสียข้อมูลได้ไม่เกินหนึ่งชั่วโมง ส่วนไฟล์เอกสารทั่วไปยอมได้หนึ่งวัน ยิ่งอาร์พีโอสั้น ต้นทุนและความซับซ้อนก็ยิ่งสูงขึ้น [03 | 00:00:57.287] RTO: ต้องกลับมาใช้ได้ภายในเมื่อไร อาร์ทีโอคือเวลาที่ระบบต้องกลับมาใช้งานได้ นับจากเริ่มหยุด ไม่ใช่นับจากเริ่มกดกู้คืน จึงต้องรวมเวลารู้ตัวและตัดสินใจ เวลาหาเครื่องหรือเครื่องเสมือน เวลากู้ข้อมูล และเวลาตรวจสอบก่อนให้ผู้ใช้กลับมาใช้ ถ้าข้อมูลสามร้อยกิกะไบต์ต้องดึงจากคลาวด์ผ่านอินเทอร์เน็ตช้า ๆ ก็อาจไม่ทันสี่ชั่วโมง อาร์ทีโอจึงกำหนดวิธีกู้และที่เก็บแบ็กอัป [04 | 00:01:24.529] MTD และเหตุผลที่ RTO ต้องสั้นกว่า อีกคำที่ช่วยคิดคือ เอ็มทีดี หรือระยะเวลาหยุดชะงักสูงสุดที่ธุรกิจทนได้ ก่อนเกิดความเสียหายร้ายแรง เช่น ส่งของไม่ทันจนลูกค้ารายใหญ่ปรับ หรือเสียลูกค้า อาร์ทีโอควรสั้นกว่าเอ็มทีดีเสมอ เพื่อเผื่อเวลาให้เหตุไม่คาดคิด ระบบอีอาร์พีของสามดาวเทรดดิ้งทนได้แปดชั่วโมง ทีมจึงตั้งอาร์ทีโอไว้สี่ชั่วโมง และอาร์พีโอหนึ่งชั่วโมง [05 | 00:01:55.355] BIA ฉบับ SME: ถามห้าคำถาม การวิเคราะห์ผลกระทบทางธุรกิจของเอสเอ็มอีไม่ต้องยาว ให้คุยกับเจ้าของกระบวนการฝ่ายละประมาณสามสิบนาที ถามห้าคำถาม หนึ่ง ใช้ระบบหรือข้อมูลอะไรบ้าง สอง ถ้าหยุดหนึ่งชั่วโมง หนึ่งวัน หรือหนึ่งสัปดาห์ จะเกิดอะไรขึ้น สาม ถ้าข้อมูลหาย คีย์ใหม่ได้ย้อนหลังแค่ไหน สี่ มีวิธีทำงานด้วยมือชั่วคราวไหม และห้า ช่วงไหนสำคัญเป็นพิเศษ เช่น สิ้นเดือน [06 | 00:02:26.934] แปลงผลกระทบเป็นตัวเลข จากคำตอบ ให้แปลงเป็นตัวเลขคร่าว ๆ ทั้งตัวเงิน ลูกค้า และภาระทางกฎหมาย ไม่ต้องแม่นยำมาก ขอให้สมเหตุสมผล ฝ่ายขายของสามดาวเทรดดิ้งประเมินว่า ถ้าระบบอีอาร์พีหยุดหนึ่งชั่วโมง คำสั่งซื้อจะล่าช้าราวสี่หมื่นบาท ถ้าหยุดหนึ่งวัน เสียหายราวหกแสนบาท และอาจเสียลูกค้ารายใหญ่หนึ่งราย ตัวเลขเหล่านี้ช่วยให้ผู้บริหารตัดสินใจเรื่องงบได้ง่ายขึ้นมาก [07 | 00:02:54.736] จัดระดับระบบเป็น Tier เพื่อไม่ต้องตัดสินใจทีละระบบ ให้จัดระบบเป็นระดับ ระดับหนึ่งคือระบบที่สำคัญที่สุด ต้องกู้ก่อน ของสามดาวเทรดดิ้งคือฐานข้อมูลอีอาร์พีและร้านค้าออนไลน์ มีอาร์พีโอหนึ่งชั่วโมง อาร์ทีโอสี่ชั่วโมง ระดับสองคือเซิร์ฟเวอร์ไฟล์และอีเมล ระดับสามคือโน้ตบุ๊ก และระดับสี่คือข้อมูลเก็บถาวร แต่ละระดับมีตัวเลขมาตรฐาน ลำดับนี้ยังใช้เป็นลำดับการกู้คืนในวันเกิดเหตุด้วย [08 | 00:03:27.356] ตัวเลขต้องสอดคล้องกับงบ ตัวเลขที่ธุรกิจต้องการต้องสอดคล้องกับงบ ถ้าทุกระบบต้องกู้ได้ภายในชั่วโมงเดียว ต้นทุนจะสูงเกินจำเป็น ฝ่ายไอทีจึงควรเสนอทางเลือกพร้อมราคา เช่น ระบบอีอาร์พี ทางเลือกแรกสำรองทุกคืน ราคาถูก แต่ข้อมูลอาจหายหนึ่งวัน ทางเลือกที่สองสำรองทุกชั่วโมง พร้อมเครื่องเสมือนสำรอง ราคาสูงกว่า เมื่อเทียบกับความเสียหายวันละหกแสนบาท เจ้าของกิจการจึงเลือกทางที่สอง [09 | 00:03:58.696] ผลลัพธ์: ตาราง RPO/RTO ที่อนุมัติแล้ว ผลลัพธ์ของตอนนี้คือตาราง อาร์พีโอและอาร์ทีโอ ที่ผู้บริหารอนุมัติแล้ว หนึ่งแถวต่อหนึ่งระบบ ระบุระดับ ตัวเลข เจ้าของฝ่ายธุรกิจ และผู้ดูแลฝ่ายไอที ตารางนี้จะเป็นข้อกำหนดของการออกแบบในชุดที่สอง เป็นเกณฑ์ของการทดสอบกู้คืนในชุดที่สี่ และเป็นลำดับการกู้คืนในชุดที่ห้า ควรทบทวนปีละครั้ง หรือเมื่อธุรกิจเปลี่ยน เช่น เปิดช่องทางขายใหม่ [10 | 00:04:28.436] ใบงาน: กำหนด RPO/RTO สามระบบ หยุดคลิปเพื่อทำใบงาน ผลสัมภาษณ์สมมติมีสามระบบ ระบบแรก ร้านค้าออนไลน์ ทำยอดขายสามสิบเปอร์เซ็นต์ คึกคักช่วงเงินเดือนออก และคำสั่งซื้อที่หายคีย์ใหม่ไม่ได้ ระบบที่สอง แอปพิมพ์ฉลากในคลังสินค้า ใช้กระดาษแทนได้หนึ่งวัน ระบบที่สาม ไฟล์เงินเดือนของฝ่ายบุคคล ใช้ทุกวันที่ยี่สิบห้าของเดือน ให้กำหนดระดับ อาร์พีโอ อาร์ทีโอ เหตุผล และเจ้าของ ของแต่ละระบบ [11 | 00:04:59.875] แนวเฉลย: ดูผลกระทบและช่วงสำคัญ แนวคำตอบคือ ร้านค้าออนไลน์เป็นระดับหนึ่ง อาร์พีโอควรสั้นมาก เช่นสิบห้านาที เพราะคำสั่งซื้อคีย์ใหม่ไม่ได้ และอาร์ทีโอสี่ชั่วโมง หรือสั้นกว่าในช่วงเงินเดือนออก แอปพิมพ์ฉลากเป็นระดับสาม เพราะมีทางเลี่ยงหนึ่งวัน ส่วนไฟล์เงินเดือนเป็นระดับสอง แต่ช่วงก่อนวันที่ยี่สิบห้า อาร์ทีโอควรสั้นลง ตัวเลขต่างได้ ขอให้มีเหตุผลจากผลกระทบ [12 | 00:05:28.782] สรุป: ตัวเลขที่ธุรกิจเป็นเจ้าของ สรุปตอนนี้ อาร์พีโอกำหนดความถี่ของแบ็กอัป อาร์ทีโอกำหนดวิธีและที่เก็บสำหรับกู้คืน และต้องสั้นกว่าเวลาที่ธุรกิจทนได้ ตัวเลขทั้งหมดต้องมาจากการวิเคราะห์ผลกระทบกับเจ้าของกระบวนการ จัดเป็นระดับ และได้รับอนุมัติ ดาวน์โหลดใบงานพร้อมแนวเฉลย แล้วต่อตอนหนึ่งจุดสาม เรื่องกฎสาม สอง หนึ่ง หนึ่ง ศูนย์ และสำเนาที่แก้ไขไม่ได้ กับ อาร์ ศูนย์ ไซเบอร์ เสียง: พี่ตั้ม / ElevenLabs การออกเสียง: R0 = อาร์-ศูนย์ แหล่งอ้างอิงและอ่านต่อ NIST SP 800-34 Rev. 1 — Contingency Planning Guide for Federal Information Systems | https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/34/r1/upd1/final NCSC — Small organisations guide: Backing up your data | https://www.ncsc.gov.uk/collection/small-business-guide/backing-your-data CISA — #StopRansomware Guide | https://www.cisa.gov/stopransomware/ransomware-guide