[01 | 00:00:00.150] ประกันภัยทำงานอย่างไร ยินดีต้อนรับสู่ตอนที่สองของหลักสูตร Cybersecurity Insurance 101ค่ะ ตอนที่แล้วเราเห็นว่าเหตุไซเบอร์หนึ่งครั้งอาจทำให้ร้านขนมดีออนไลน์เสียหายราวหนึ่ง จุด ห้า ล้านบาท ตอนนี้เราจะถอยมาหนึ่งก้าว ดูว่าประกันภัยทั่วไปทำงานอย่างไร เพราะถ้าเข้าใจหลักการนี้ การอ่านกรมธรรม์ประกันภัยไซเบอร์จะง่ายขึ้นมาก ตัวเลขของบริษัทในหลักสูตรนี้เป็นตัวเลขสมมติเพื่อการสอน และเนื้อหาไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการเสนอขายประกัน ถ้อยคำจริงขึ้นกับกรมธรรม์แต่ละฉบับค่ะ [02 | 00:00:34.440] คนจำนวนมากช่วยกันจ่าย ให้คนส่วนน้อยที่โชคร้าย หัวใจของประกันภัยคือการกระจายความเสี่ยงค่ะ ลองนึกภาพร้านค้าหนึ่งพันร้าน ทุกร้านมีโอกาสเกิดเหตุไซเบอร์ แต่ไม่มีใครรู้ว่าปีนี้จะเป็นร้านไหน สมมติว่าโดยเฉลี่ย ปีหนึ่งมีร้านเกิดเหตุยี่สิบร้าน ร้านละราวห้าแสนบาท ถ้าต้องรับเอง ร้านที่โชคร้ายจะเจ็บหนัก แต่ถ้าทั้งพันร้านช่วยกันจ่าย ความเสียหายรวมสิบล้านบาท หารพันร้าน เฉลี่ยร้านละหนึ่งหมื่นบาทเท่านั้น บริษัทประกันทำหน้าที่รวบรวมเงินนี้ บวกค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานและกำไร แล้วคิดเป็นเบี้ยประกันต่อร้านค่ะ เราจึงจ่ายเงินก้อนเล็กที่แน่นอน แลกกับการไม่ต้องเจอความเสียหายก้อนใหญ่ที่ไม่แน่นอน แต่ไม่ใช่ทุกความเสี่ยงจะประกันได้ค่ะ ภัยที่ประกันได้ดีมีลักษณะสามข้อ ข้อแรก เกิดขึ้นโดยไม่ตั้งใจ ข้อสอง วัดเป็นเงินได้ และข้อสาม ไม่เกิดกับทุกคนพร้อมกัน ภัยไซเบอร์ท้าทายทั้งสามข้อ ต้องแยกเหตุที่ไม่ตั้งใจออกจากความประมาทร้ายแรง และความเสียหายบางอย่าง เช่น ชื่อเสียง วัดเป็นเงินได้ยาก ข้อที่ท้าทายที่สุด คือภัยไซเบอร์อาจเกิดพร้อมกันได้ เช่น ช่องโหว่ในซอฟต์แวร์ตัวเดียวกระทบบริษัทหลายพันแห่งในวันเดียว ผู้รับประกันเรียกว่าความเสี่ยงสะสม และภัยไซเบอร์เปลี่ยนเร็ว ข้อมูลในอดีตจึงมีน้อยกว่าประกันรถยนต์หรืออัคคีภัยมากค่ะ ทั้งหมดนี้อธิบายว่าทำไมบริษัทประกันไซเบอร์ถามคำถามเยอะ และทำไมกรมธรรม์มีข้อยกเว้นหลายข้อ [04 | 00:02:06.840] คำศัพท์ห้าคำ ที่อยู่ในทุกกรมธรรม์ ก่อนอ่านกรมธรรม์ใดๆ ต้องรู้จักคำศัพท์พื้นฐานค่ะ เราซึ่งเป็นผู้ซื้อเรียกว่า ผู้เอาประกัน ส่วนบริษัทประกันที่รับความเสี่ยงเรียกว่า ผู้รับประกัน และสัญญาที่เขียนเงื่อนไขทั้งหมดเรียกว่า กรมธรรม์ คำแรก เบี้ยประกัน คือเงินที่เราจ่ายต่อปี คำที่สอง วงเงินความคุ้มครอง คือจำนวนเงินสูงสุดที่บริษัทประกันจะจ่าย ถ้าความเสียหายเกินวงเงิน ส่วนเกินเราต้องรับเอง คำที่สาม ความเสียหายส่วนแรก หรือที่หลายคนเรียกว่า ดีดักทิเบิล คือส่วนที่เราต้องรับเองก่อน บริษัทประกันจะจ่ายเฉพาะส่วนที่เกินจากนี้ คำที่สี่ วงเงินย่อย คือเพดานเฉพาะบางเรื่อง เช่น ในวงเงินรวมห้าล้านบาท การหลอกโอนเงินอาจมีเพดานแค่ห้าแสนบาท และคำสุดท้าย ระยะเวลาประกัน ซึ่งส่วนใหญ่คือหนึ่งปี และต้องต่ออายุทุกปีค่ะ มาดูว่าใครเกี่ยวข้องบ้างค่ะ บริษัทประกันภัยคือผู้รับความเสี่ยงและจ่ายค่าสินไหมทดแทน เมื่อเกิดความเสียหายตามเงื่อนไข ระหว่างเรากับบริษัทประกันมักมีคนกลาง ซึ่งมีสองแบบ นายหน้าประกันภัยทำงานฝั่งผู้ซื้อ ช่วยหาและเปรียบเทียบข้อเสนอจากหลายบริษัท ส่วนตัวแทนประกันภัยเป็นตัวแทนของบริษัทประกัน ทั้งสองแบบต้องมีใบอนุญาต เบื้องหลังยังมีบริษัทประกันภัยต่อ ที่รับความเสี่ยงบางส่วนต่อจากบริษัทประกันอีกทอดหนึ่ง สำคัญมากสำหรับภัยไซเบอร์ที่อาจเกิดพร้อมกันหลายราย และผู้กำกับดูแลในไทยคือสำนักงาน คปภ. ซึ่งเราตรวจสอบใบอนุญาตของบริษัทประกัน นายหน้า และตัวแทนได้ และร้องเรียนได้ทางสายด่วนหนึ่งหนึ่งแปดหกค่ะ [06 | 00:03:51.960] ประกันภัยในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ในประเทศไทย สัญญาประกันภัยอยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ค่ะ มาตรา 861 นิยามว่า สัญญาประกันภัยคือสัญญาที่บุคคลหนึ่งตกลงจะใช้ค่าสินไหมทดแทน เมื่อเกิดวินาศภัยหรือเหตุที่ระบุไว้ โดยอีกฝ่ายตกลงส่งเบี้ยประกันภัย มาตรา 862 นิยามคำว่า ผู้รับประกันภัย ผู้เอาประกันภัย และเบี้ยประกันภัย ส่วนมาตรา 863 บอกว่า ผู้เอาประกันต้องมีส่วนได้เสียในเหตุที่เอาประกัน สัญญาจึงจะผูกพัน พูดง่ายๆ คือ เราต้องเสียหายจริงจึงจะได้รับชดใช้ และมาตราที่สำคัญที่สุดสำหรับประกันไซเบอร์ คือมาตรา 865ค่ะ ถ้าในเวลาทำสัญญา ผู้เอาประกันรู้ข้อเท็จจริงสำคัญแต่ไม่เปิดเผย หรือแถลงข้อความเท็จ สัญญาเป็นโมฆียะ บริษัทประกันบอกล้างได้ นี่คือเหตุผลที่ต้องตอบใบคำขอประกันไซเบอร์ตามความจริงทุกข้อ เช่น ถ้าตอบว่าใช้การยืนยันตัวตนหลายชั้นครบทุกระบบ ทั้งที่ยังไม่ครบ อาจมีปัญหาเมื่อเคลม เราจะลงรายละเอียดเรื่องนี้ในชุดที่สามค่ะ [07 | 00:05:03.560] ขนมดีออนไลน์ เคลมได้เท่าไร มาลองคำนวณด้วยตัวเลขสมมติค่ะ สมมติว่าร้านขนมดีออนไลน์ซื้อประกันไซเบอร์ วงเงินความคุ้มครองห้าล้านบาทต่อปี ความเสียหายส่วนแรกห้าหมื่นบาทต่อเหตุ และมีวงเงินย่อยสำหรับการหลอกโอนเงินห้าแสนบาท เหตุแรก โดนแรนซัมแวร์ เสียหายหนึ่ง จุด ห้า ล้านบาท ถ้าทุกรายการอยู่ในความคุ้มครอง ร้านรับเองห้าหมื่นบาท ประกันจ่ายหนึ่ง จุด สี่ห้า ล้านบาท เหตุที่สอง พนักงานถูกหลอกให้โอนค่าวัตถุดิบไปบัญชีปลอม แปดแสนบาท หักส่วนแรกห้าหมื่นบาท เหลือเจ็ดแสนห้าหมื่นบาท แต่ติดวงเงินย่อยห้าแสนบาท ในตัวอย่างนี้ เราสมมติว่าหักส่วนแรกออกจากวงเงินย่อย ประกันจึงจ่ายสี่แสนห้าหมื่นบาท ร้านรับเองสามแสนห้าหมื่นบาทค่ะ วิธีหักส่วนแรกกับวงเงินย่อยแตกต่างกันในแต่ละกรมธรรม์ บทเรียนคือ อย่าดูแค่วงเงินรวม ต้องดูวงเงินย่อยและวิธีคำนวณด้วย สรุปตอนที่สองค่ะ ประกันภัยทำงานด้วยการกระจายความเสี่ยง คนจำนวนมากช่วยกันจ่ายให้คนส่วนน้อยที่โชคร้าย แต่ภัยไซเบอร์ท้าทายหลักนี้ เพราะอาจเกิดพร้อมกันหลายราย และมีข้อมูลในอดีตน้อย คำศัพท์ห้าคำที่ต้องรู้คือ เบี้ย วงเงินความคุ้มครอง ความเสียหายส่วนแรก วงเงินย่อย และระยะเวลาประกัน และหลักกฎหมายที่ต้องจำคือมาตรา 865 ตอบใบคำขอตามความจริงเสมอ ตอนหน้า เราจะเข้าสู่หัวข้อหลัก ประกันภัยไซเบอร์คืออะไร ต่างจากประกันที่เรามีอยู่แล้วอย่างไร และคุ้มครองอะไรบ้าง แล้วพบกันตอนหน้าค่ะ