WEBVTT

00:00:00.150 --> 00:00:04.038
สวัสดีค่ะ ยินดีต้อนรับสู่หลักสูตร การกู้ภัยไซเบอร์

00:00:04.038 --> 00:00:04.349
นะคะ

00:00:04.349 --> 00:00:08.159
หลักสูตรนี้ไม่ได้สอนวิธีกันไม่ให้โดนโจมตีเป็นหลัก

00:00:08.159 --> 00:00:11.503
แต่จะพูดถึงคำถามที่หลายองค์กรไม่อยากคิด คือ

00:00:11.503 --> 00:00:15.313
ถ้าวันหนึ่งระบบทั้งหมดถูกแรนซัมแวร์เข้ารหัสไปแล้ว

00:00:15.313 --> 00:00:16.790
เราจะกลับมาได้ยังไง

00:00:17.140 --> 00:00:20.387
ตอนแรกนี้ เราจะมาทำความเข้าใจกันก่อนค่ะ

00:00:20.387 --> 00:00:23.467
ว่าการกู้คืนต่างจากการรับมือเหตุยังไง

00:00:23.467 --> 00:00:26.881
ตัวเลขที่ต้องรู้อย่าง RTO กับ RPO คืออะไร

00:00:26.881 --> 00:00:31.460
แล้วปิดท้ายด้วยบทเรียนจากเคสที่โด่งดังที่สุดเคสหนึ่งค่ะ

00:00:32.010 --> 00:00:35.085
หลายคนใช้สองคำนี้ปนกันนะคะ แต่จริงๆ

00:00:35.085 --> 00:00:38.336
เป็นสองงานที่ต่างกันมาก การรับมือเหตุ

00:00:38.336 --> 00:00:41.850
เหมือนการห้ามเลือด คือจำกัดวงความเสียหาย

00:00:41.850 --> 00:00:44.837
แล้วไล่ผู้โจมตีออกไป ส่วนการกู้คืน

00:00:44.837 --> 00:00:49.230
คือการพาคนไข้กลับมาเดินได้อีกครั้ง ทั้งระบบ ข้อมูล

00:00:49.230 --> 00:00:51.690
และความเชื่อมั่นของลูกค้าค่ะ

00:00:52.040 --> 00:00:55.836
ลองดูตารางนะคะ การรับมือถามว่าเกิดอะไรขึ้น

00:00:55.836 --> 00:01:00.536
หยุดได้ไหม ส่วนการกู้คืนถามว่า เราจะกลับมาได้เมื่อไร

00:01:00.536 --> 00:01:04.603
และข้อมูลครบไหม การรับมือวัดกันที่เวลาจำกัดวง

00:01:04.603 --> 00:01:08.760
แต่การกู้คืน วัดกันที่ว่าธุรกิจหยุดไปนานแค่ไหน

00:01:09.110 --> 00:01:13.188
คนนำก็ต่างกันค่ะ การรับมือนำโดยทีมความปลอดภัย

00:01:13.188 --> 00:01:14.275
แต่การกู้คืน

00:01:14.275 --> 00:01:17.899
ต้องมีไอทีกับเจ้าของธุรกิจมาร่วมตัดสินใจ

00:01:17.899 --> 00:01:22.249
และที่สำคัญคือระยะเวลา การรับมืออาจจบในไม่กี่วัน

00:01:22.249 --> 00:01:26.870
แต่การกู้คืนเต็มรูปแบบ บางเคสใช้เวลาเป็นเดือนเลยค่ะ

00:01:27.420 --> 00:01:30.374
ถ้าใครใช้กรอบ NIST CSF 2.0 อยู่

00:01:30.374 --> 00:01:34.377
จะเห็นว่ามีหกหน้าที่หลัก เริ่มจากกำกับดูแล

00:01:34.377 --> 00:01:38.380
ระบุว่ามีอะไรบ้าง ป้องกัน แล้วก็ตรวจจับค่ะ

00:01:38.730 --> 00:01:42.040
สองหน้าที่สุดท้ายคือ รับมือ กับ กู้คืน

00:01:42.040 --> 00:01:46.657
สังเกตว่าเขาแยกกู้คืนออกมาเป็นหน้าที่ของตัวเองเลยนะคะ

00:01:46.657 --> 00:01:49.532
ไม่ได้ถือเป็นส่วนย่อยของการรับมือ

00:01:49.532 --> 00:01:53.626
ในหน้าที่นี้มีสองเรื่องหลัก คือการกู้ระบบตามแผน

00:01:53.626 --> 00:01:55.891
กับการสื่อสารระหว่างกู้คืน

00:01:55.891 --> 00:01:58.330
ทั้งกับคนในและคนนอกองค์กรค่ะ

00:01:58.880 --> 00:02:02.955
ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ ลองดูตัวเลขค่ะ รายงานของ

00:02:02.955 --> 00:02:06.941
Sophos ปี 2024 พบว่า ในองค์กรที่โดนแรนซัมแวร์

00:02:06.941 --> 00:02:11.636
ผู้โจมตีพยายามเจาะระบบแบ็กอัปถึงเก้าสิบสี่เปอร์เซ็นต์

00:02:11.636 --> 00:02:15.445
แปลว่าเขารู้ดีค่ะ ว่าแบ็กอัปคือทางรอดของเรา

00:02:15.445 --> 00:02:17.040
เลยเล็งตรงนั้นก่อน

00:02:17.390 --> 00:02:22.342
ค่าใช้จ่ายในการกู้คืนเฉลี่ยอยู่ที่ราวสองจุดเจ็ดล้านดอลลาร์

00:02:22.342 --> 00:02:25.757
นี่ยังไม่รวมค่าไถ่นะคะ เป็นค่าคน ค่าระบบ

00:02:25.757 --> 00:02:28.830
ค่าเวลาที่ธุรกิจหยุด และค่าเสียโอกาส

00:02:29.180 --> 00:02:33.379
ส่วนตัวเลขสุดท้าย มาจาก Maersk บริษัทเดินเรือรายใหญ่

00:02:33.379 --> 00:02:35.963
ที่โดนมัลแวร์ NotPetya ในปี 2017

00:02:35.963 --> 00:02:39.436
เขาต้องสร้างเซิร์ฟเวอร์ใหม่ราวสี่พันเครื่อง

00:02:39.436 --> 00:02:43.393
และพีซีอีกสี่หมื่นห้าพันเครื่อง ภายในประมาณสิบวัน

00:02:43.393 --> 00:02:46.300
เดี๋ยวเราจะกลับมาดูเคสนี้กันอีกทีค่ะ

00:02:46.850 --> 00:02:50.777
มาถึงตัวเลขสามตัวที่สำคัญที่สุดของหลักสูตรนี้ค่ะ

00:02:50.777 --> 00:02:51.595
ตัวแรก RTO

00:02:51.595 --> 00:02:55.112
คือระยะเวลาที่เรายอมให้ระบบหยุดได้นานที่สุด

00:02:55.112 --> 00:02:57.730
นับจากเกิดเหตุจนระบบกลับมาใช้ได้

00:02:58.080 --> 00:03:02.918
ตัวที่สอง RPO คือเรายอมเสียข้อมูลย้อนหลังได้แค่ไหน

00:03:02.918 --> 00:03:06.884
ถ้า RPO สิบห้านาที แปลว่าแบ็กอัปต้องถี่พอ

00:03:06.884 --> 00:03:11.529
ที่ถ้ากู้มาแล้ว ข้อมูลหายไม่เกินสิบห้านาทีล่าสุด

00:03:11.529 --> 00:03:15.882
ส่วนตัวที่สาม MTD คือเส้นที่ถ้าหยุดนานเกินนี้

00:03:15.882 --> 00:03:20.720
ธุรกิจจะเสียหายรุนแรง RTO ต้องสั้นกว่า MTD เสมอค่ะ

00:03:21.070 --> 00:03:23.974
ลองดูตัวอย่างร้านค้าออนไลน์นะคะ

00:03:23.974 --> 00:03:28.095
ระบบรับคำสั่งซื้อคือหัวใจ RTO สี่ชั่วโมง RPO

00:03:28.095 --> 00:03:31.655
สิบห้านาที ส่วนระบบบัญชี หยุดได้สองวัน

00:03:31.655 --> 00:03:35.870
ยอมเสียข้อมูลวันเดียว เพราะย้อนทำจากเอกสารได้

00:03:36.220 --> 00:03:40.135
อีเมลภายในกับรายงานผู้บริหาร รอได้นานกว่านั้น

00:03:40.135 --> 00:03:44.310
สังเกตนะคะว่าแต่ละระบบไม่เท่ากัน และตัวเลขพวกนี้

00:03:44.310 --> 00:03:48.747
ต้องให้เจ้าของธุรกิจเป็นคนตกลง ไม่ใช่ฝ่ายไอทีเดาเอง

00:03:48.747 --> 00:03:52.140
เพราะยิ่งตัวเลขสั้น ยิ่งต้องลงทุนมากค่ะ

00:03:52.690 --> 00:03:56.396
กลับมาที่ Maersk กันค่ะ ปี 2017 มัลแวร์ NotPetya

00:03:56.396 --> 00:03:59.021
ลามไปทั่วเครือข่ายในเวลาไม่กี่นาที

00:03:59.021 --> 00:04:01.954
ทั้งที่หน้าตาเหมือนแรนซัมแวร์ แต่จริงๆ

00:04:01.954 --> 00:04:03.730
มันลบข้อมูลแบบกู้ไม่ได้

00:04:04.080 --> 00:04:08.604
ปัญหาใหญ่คือ ข้อมูลมีแบ็กอัปอยู่ แต่ระบบยืนยันตัวตน

00:04:08.604 --> 00:04:12.419
หรือ Active Directory ถูกทำลายหมดทุกเครื่อง

00:04:12.419 --> 00:04:15.080
ไม่มีมันก็ล็อกอินอะไรไม่ได้เลย

00:04:15.080 --> 00:04:17.120
จะกู้อะไรต่อก็ไม่ได้ค่ะ

00:04:17.470 --> 00:04:20.894
สิ่งที่ช่วยไว้ คือเครื่อง Domain Controller

00:04:20.894 --> 00:04:23.840
เครื่องหนึ่งที่สำนักงานในประเทศ Ghana

00:04:23.840 --> 00:04:27.981
บังเอิญไฟดับอยู่ตอนเกิดเหตุ มันเลยออฟไลน์และรอดมาได้

00:04:27.981 --> 00:04:32.122
ทีมต้องรีบเอาข้อมูลจากเครื่องนั้น บินกลับมาที่อังกฤษ

00:04:32.122 --> 00:04:34.670
เพื่อใช้ตั้งต้นสร้างทั้งระบบใหม่

00:04:35.020 --> 00:04:39.173
บทเรียนก็คือ เราไม่ควรฝากชะตาองค์กรไว้กับไฟดับนะคะ

00:04:39.173 --> 00:04:42.246
ต้องมีสำเนาของระบบสำคัญที่แยกขาดจริงๆ

00:04:42.246 --> 00:04:44.904
และต้องซ้อมกู้คืนให้รู้ว่ากู้ได้

00:04:44.904 --> 00:04:48.060
ซึ่งเราจะลงรายละเอียดกันในชุดที่สองค่ะ

00:04:48.610 --> 00:04:52.653
สรุปตอนนี้นะคะ การกู้คืนเป็นงานแยกจากการรับมือ

00:04:52.653 --> 00:04:57.224
วัดกันที่ธุรกิจหยุดนานแค่ไหน และต้องตกลง RTO กับ RPO

00:04:57.224 --> 00:05:01.355
ของแต่ละระบบไว้ก่อนเกิดเหตุ หลักสูตรนี้มีสี่ชุด

00:05:01.355 --> 00:05:05.750
ชุดแรกคือเข้าใจและเตรียมพร้อม ที่เรากำลังเรียนอยู่

00:05:05.750 --> 00:05:09.090
ชุดที่สอง ทำแบ็กอัปให้รอดจากแรนซัมแวร์

00:05:09.440 --> 00:05:13.214
ชุดที่สาม คือเจ็ดสิบสองชั่วโมงแรกหลังเกิดเหตุ

00:05:13.214 --> 00:05:17.408
และชุดสุดท้าย คือการกู้คืนให้กลับมาแข็งแรงกว่าเดิม

00:05:17.408 --> 00:05:21.517
ตอนหน้า เราจะไปดูกันว่าแรนซัมแวร์ยุคนี้ทำงานยังไง

00:05:21.517 --> 00:05:25.040
จากมุมของคนที่ต้องกู้ระบบค่ะ แล้วพบกันนะคะ

