[01 | 00:00:00.150] บทเรียนหลังเหตุ เช็กลิสต์ 90 วัน สวัสดีครับ มาถึงตอนสุดท้ายของหลักสูตรแล้วนะครับ ตอนนี้เราจะคุยเรื่องหลังจากระบบกลับมาแล้ว ทำยังไงให้เหตุการณ์ครั้งนี้ ทำให้องค์กรแข็งแรงกว่าเดิม แล้วปิดท้ายด้วยเช็กลิสต์เก้าสิบวัน สำหรับองค์กรที่ยังไม่เคยโดน แต่อยากเริ่มเตรียมพร้อมตั้งแต่วันนี้ครับ [02 | 00:00:18.970] ถอดบทเรียน: หาจุดอ่อน ไม่ใช่หาคนผิด หลังปิดเหตุ ต้องถอดบทเรียนภายในสองสัปดาห์ครับ ก่อนที่ความจำของทุกคนจะเลือนไป และหลักที่สำคัญที่สุดคือ ไม่กล่าวโทษใคร เราหาจุดอ่อนของระบบและกระบวนการ ไม่ได้หาคนผิด เพราะถ้าคนกลัวโดนลงโทษ จะไม่มีใครกล้าเล่าความจริง คำถามแรก เกิดอะไรขึ้นบ้าง ไล่ตามไทม์ไลน์จริงที่คนจดบันทึกไว้ตั้งแต่ชั่วโมงแรก คำถามที่สอง อะไรได้ผลดี ควรทำต่อ เช่นแบ็กอัปที่แก้ไขไม่ได้ช่วยไว้ได้ คำถามที่สาม อะไรไม่ได้ผล หรือช้ากว่าที่ควร เช่นหาเบอร์โทรผู้ขายไม่เจอ หรือกู้ AD ใช้เวลานานกว่าแผนสามเท่า คำถามที่สี่ สาเหตุรากคืออะไร ทั้งด้านเทคนิค และด้านกระบวนการ และคำถามสุดท้ายสำคัญที่สุดครับ จะแก้อะไร ใครรับผิดชอบ และเสร็จเมื่อไร ถ้าไม่มีเจ้าของและกำหนดเสร็จ บทเรียนก็จะเป็นแค่รายงานที่วางไว้บนชั้นครับ [03 | 00:01:23.450] ตัวชี้วัดความพร้อมในการกู้คืน เพื่อให้รู้ว่าเราพร้อมขึ้นจริง ต้องมีตัวชี้วัดครับ และควรใช้ชุดเดียวกัน ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังเหตุ รายงานผู้บริหารทุกไตรมาส ให้เห็นแนวโน้ม ตัวแรก ระบบสำคัญที่มีสำเนาแก้ไขไม่ได้ ควรเป็นร้อยเปอร์เซ็นต์ ตัวที่สอง จำนวนระบบที่ซ้อมกู้แล้วทัน RTO ควรเพิ่มขึ้นทุกไตรมาส ตัวที่สาม เวลากู้ Tier 0 จากการซ้อม ต้องสั้นกว่าเป้าที่ตกลงไว้ ตัวที่สี่ บัญชีผู้ดูแลที่ใช้ MFA แบบต้านฟิชชิง ควรเป็นร้อยเปอร์เซ็นต์ และตัวสุดท้าย ช่องว่างที่ได้จากการถอดบทเรียนและการซ้อม ปิดได้ตามกำหนดหรือเปล่า ตัวเลขเป้าหมายบนจอเป็นตัวอย่างนะครับ ปรับตามองค์กรได้ [04 | 00:02:12.540] กลับมาให้แข็งแรงกว่าเดิม ทำยังไงให้องค์กรกลับมาแข็งแรงกว่าเดิมครับ ข้อแรก ปิดสาเหตุราก ไม่ใช่แค่ปิดอาการ เช่นถ้าเข้ามาทาง VPN ที่ไม่มี MFA ก็ต้องดูว่าทำไมระบบนี้หลุดจากนโยบายได้ ข้อที่สอง ปรับแผนและคู่มือ ตามสิ่งที่เจอจริง ข้อที่สาม ลงทุนตามช่องว่างที่พบ ช่วงหลังเกิดเหตุเป็นช่วงที่ผู้บริหารเข้าใจความเสี่ยงมากที่สุด ใช้ข้อมูลจริงเป็นเหตุผลขอทรัพยากร ข้อที่สี่ ทบทวน RTO และ RPO ว่าตัวเลขเดิมสมจริงไหม หลังจากที่เห็นแล้วว่ากู้จริงใช้เวลาเท่าไร ข้อที่ห้า ฝึกทีมและพนักงาน โดยใช้บทเรียนของเราเองเป็นตัวอย่าง ซึ่งได้ผลกว่าตัวอย่างจากที่อื่นมาก และข้อสุดท้าย แบ่งปันข้อมูลภัยกับ ThaiCERT และกลุ่มในอุตสาหกรรมเดียวกัน เพื่อให้องค์กรอื่นไม่ต้องเจ็บแบบเราครับ [05 | 00:03:07.710] เช็กลิสต์ 90 วัน สำหรับองค์กรที่ยังไม่เคยโดน มาถึงเช็กลิสต์เก้าสิบวันครับ สำหรับองค์กรที่ยังไม่เคยโดน แต่อยากเริ่มตั้งแต่วันนี้ ข่าวดีคือเริ่มได้ทันที ไม่ต้องรอโครงการใหญ่ สามสิบวันแรก ทำ BIA ของระบบสำคัญ ให้ได้ RTO กับ RPO เปิด MFA ทุกช่องทางเข้าระยะไกล และจัดกล่องฉุกเฉิน ทั้งเบอร์โทร แผนผัง และบัญชีฉุกเฉิน วันที่สามสิบเอ็ดถึงหกสิบ ทำสำเนาแบ็กอัปที่แก้ไขไม่ได้ แยกระบบแบ็กอัปออกจากโดเมนหลัก และตั้งแจ้งเตือนการลบ วันที่หกสิบเอ็ดถึงเก้าสิบ ซ้อมกู้ Tier 0 แบบจับเวลา ทำ tabletop กับผู้บริหาร แล้วรายงานผลเป็นตัวเลข ที่วันที่เก้าสิบ เราจะรู้แล้วว่าพร้อมแค่ไหน และต้องทำอะไรต่อครับ [06 | 00:03:56.670] สรุปหลักสูตร Cyber Recovery มาสรุปทั้งหลักสูตรกันครับ ชุดแรก เราเข้าใจว่าการกู้คืนต่างจากการรับมือ และเตรียมพร้อมด้วย BIA แผน และทีม ชุดที่สอง เราทำแบ็กอัปให้รอดจากแรนซัมแวร์ ปกป้องมัน และซ้อมกู้จริง ชุดที่สาม เราผ่านเจ็ดสิบสองชั่วโมงแรก ตั้งแต่ยับยั้ง ประเมินความเสียหาย จนถึงสื่อสารและแจ้งหน่วยงาน และชุดนี้ เรากู้คืนอย่างถูกลำดับ ตรวจก่อนเปิด และถอดบทเรียน ขอฝากไว้ข้อเดียวครับ คำถามไม่ใช่ว่าองค์กรจะโดนโจมตีหรือเปล่า แต่คือถ้าโดนแล้ว เราจะกลับมาได้เร็วแค่ไหน และองค์กรที่เตรียมตัวและซ้อมไว้ คือองค์กรที่กลับมาได้ ขอบคุณที่เรียนด้วยกันจนจบหลักสูตรนะครับ แล้วพบกันใหม่ครับ