[01 | 00:00:00.150] เตรียมพร้อมก่อนเกิดเหตุ: BIA แผน และทีม สวัสดีค่ะ มาถึงตอนสุดท้ายของชุดแรกแล้วนะคะ ตอนนี้เป็นเรื่องที่ไม่หวือหวา แต่ตัดสินว่าองค์กรจะกลับมาได้ในไม่กี่วัน หรือในหลายเดือน นั่นคือการเตรียมตัวก่อนเกิดเหตุค่ะ เราจะคุยกันสี่เรื่อง คือการวิเคราะห์ผลกระทบทางธุรกิจ การจัดลำดับระบบ ทีมและบทบาท และกล่องฉุกเฉินที่ต้องมีติดไว้ [02 | 00:00:21.770] BIA: ถามธุรกิจ ไม่ใช่ถามไอที เครื่องมือแรกคือ BIA หรือการวิเคราะห์ผลกระทบทางธุรกิจค่ะ หัวใจของมันคือ ต้องถามฝั่งธุรกิจ ไม่ใช่ให้ไอทีตอบเอง ว่าระบบไหนหยุดแล้วเจ็บที่สุด ทั้งเรื่องเงิน ลูกค้า กฎหมาย และความปลอดภัยของคน ผลลัพธ์ที่ได้ คือ RTO กับ RPO ของแต่ละระบบ ที่เราคุยกันในตอนแรก ในเวิร์กช็อป ลองใช้คำถามแบบนี้นะคะ ถ้าระบบนี้หยุด ชั่วโมงแรกเสียอะไร วันแรกล่ะ สัปดาห์แรกล่ะ แล้วถามต่อว่า มีวิธีทำงานด้วยมือชั่วคราวไหม เช่นจดใส่กระดาษ ทำแบบนั้นได้กี่วัน ถามเรื่องข้อมูลว่าหายย้อนหลังได้แค่ไหน และมีข้อผูกพันทางกฎหมาย หรือสัญญากับลูกค้าหรือเปล่า เช่นต้องให้บริการภายในกี่ชั่วโมง คำถามสุดท้ายสำคัญมากค่ะ ระบบนี้ต้องพึ่งระบบอื่นอะไรบ้าง เพราะระบบที่ดูไม่สำคัญ อาจเป็นสิ่งที่ระบบสำคัญขาดไม่ได้ [03 | 00:01:23.130] จัดระบบเป็นชั้น แล้วกู้จากล่างขึ้นบน พอได้ผล BIA แล้ว ให้จัดระบบเป็นชั้นค่ะ หลักคือชั้นล่างต้องมาก่อนเสมอ ถ้าไม่มีระบบยืนยันตัวตน ไม่มีเครือข่าย ระบบไหนก็ทำงานไม่ได้ จำเคส Maersk ได้ไหมคะ ชั้นล่างสุดคือ Tier 0 ได้แก่ Active Directory, DNS, เครือข่าย และตัวระบบแบ็กอัปเอง ชั้นนี้ต้องกู้ได้ก่อนทุกอย่าง แต่หลายองค์กรกลับไม่เคยคิดถึง เพราะมันไม่ใช่ระบบงานของใคร ถัดมาคือ Tier 1 ระบบที่ทำเงิน หรือเกี่ยวกับชีวิตคน เช่น ระบบสั่งซื้อ ชำระเงิน หรือระบบในโรงพยาบาล แล้วจึงเป็น Tier 2 ระบบสนับสนุนอย่างบัญชีและจัดซื้อ และ Tier 3 ระบบที่รอได้ อย่าลืมวาดแผนผังว่าระบบไหนพึ่งระบบไหน แล้วเก็บไว้นอกระบบด้วยนะคะ ถ้าเก็บไว้ในไฟล์แชร์ที่ถูกเข้ารหัสไปแล้ว ก็เปิดดูไม่ได้ค่ะ [04 | 00:02:20.810] แผนสามฉบับที่ต้องเชื่อมกัน เรื่องต่อมาคือแผนค่ะ อย่างน้อยต้องมีสามฉบับที่เชื่อมกัน ฉบับแรก แผนรับมือเหตุ บอกว่าใครแจ้งใคร ยับยั้งยังไง เก็บหลักฐานแบบไหน ฉบับที่สอง แผนกู้คืนและดำเนินธุรกิจต่อเนื่อง บอกลำดับการกู้ และวิธีทำงานชั่วคราว ฉบับที่สาม คือคู่มือเฉพาะแรนซัมแวร์ เขียนเป็นขั้นตอนทีละข้อ พร้อมจุดที่ต้องตัดสินใจ เช่น จะตัดเครือข่ายเมื่อไร ใครอนุมัติ และอีกเรื่องที่ลืมกันบ่อย คือช่องทางสื่อสารสำรองค่ะ ถ้าอีเมลกับแชตขององค์กรล่ม หรือผู้โจมตีแอบอ่านอยู่ ทีมจะคุยกันทางไหน ต้องตกลงไว้ก่อน เช่น กลุ่มแชตส่วนตัวที่เตรียมไว้ หรือเบอร์โทรที่พิมพ์เก็บไว้ค่ะ [05 | 00:03:06.940] ทีมกู้คืน: ทุกบทบาทต้องมีชื่อคนและตัวสำรอง ต่อมาเป็นเรื่องทีมค่ะ หลักแรก ต้องมีผู้บัญชาการเหตุแค่คนเดียว ทำหน้าที่ตัดสินใจและคุมจังหวะ ส่วนบทบาทอื่น ต้องมีทั้งชื่อคนหลัก และตัวสำรอง เพราะเหตุมักเกิดตอนที่คนสำคัญลาพักร้อนพอดี ทีมไอที รับหน้าที่กู้ระบบตามลำดับชั้น และตรวจว่าข้อมูลครบ ส่วนทีมความปลอดภัย ทำงานคู่กัน คอยไล่ผู้โจมตี หาว่าจุดไหนสะอาดแล้ว และเก็บหลักฐานไว้ค่ะ ฝ่ายกฎหมายกับเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ต้องประเมินว่าต้องแจ้งสำนักงานคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลไหม ถ้าเข้าเกณฑ์ ต้องแจ้งภายในเจ็ดสิบสองชั่วโมงนับจากทราบเหตุ ส่วนทีมสื่อสาร ดูแลข้อความถึงพนักงาน ลูกค้า และสื่อ ให้ไปในทิศทางเดียวกัน สุดท้าย คนนอกที่ต้องใช้ เช่น บริษัทตรวจพิสูจน์หลักฐานดิจิทัล บริษัทประกันภัยไซเบอร์ และผู้ขายระบบหลัก ควรทำสัญญาหรือมีช่องทางติดต่อไว้ก่อน ไม่ใช่เริ่มหาในคืนที่ระบบล่มค่ะ [06 | 00:04:08.140] กล่องฉุกเฉิน: เก็บไว้นอกระบบ เรื่องสุดท้ายของตอนนี้ คือกล่องฉุกเฉินค่ะ เป็นของที่ต้องใช้ได้ ต่อให้ระบบทั้งองค์กรล่ม อย่างแรกคือรายชื่อและเบอร์โทร ฉบับพิมพ์บนกระดาษนะคะ อย่างที่สอง แผนผังเครือข่ายและระบบ พร้อมลำดับการพึ่งพาที่เราเพิ่งพูดถึง อย่างที่สาม บัญชีฉุกเฉิน หรือที่เรียกว่า break-glass เก็บรหัสในซองปิดผนึก หรือในตู้เซฟ ไว้ใช้ตอนที่บัญชีปกติใช้ไม่ได้ อย่างที่สี่ ไลเซนส์และตัวติดตั้งของระบบสำคัญ เพราะตอนสร้างระบบใหม่ จะหาไม่เจอกันบ่อยมากค่ะ อย่างที่ห้า คู่มือกู้คืนทีละขั้น ที่ทดสอบแล้วว่าคนอื่นทำตามได้ และอย่างสุดท้าย เครื่องแล็ปท็อปสะอาดสำรอง ที่ไม่เคยต่อเข้าโดเมน ไว้ใช้ทำงานตอนที่เครื่องทั้งหมดยังไว้ใจไม่ได้ค่ะ [07 | 00:04:59.950] สรุปชุด 1 และก้าวต่อไป มาสรุปชุดแรกกันค่ะ เราแยกการกู้คืนออกจากการรับมือ และวัดผลที่ว่าธุรกิจหยุดนานแค่ไหน เรารู้แล้วว่าผู้โจมตีเล็งของที่ใช้กู้คืนเป็นอันดับแรก และเราเตรียมพร้อมด้วย BIA การจัดลำดับชั้น แผนสามฉบับ ทีมที่มีตัวสำรอง และกล่องฉุกเฉินที่อยู่นอกระบบ ชุดหน้า เราจะลงลึกเรื่องที่สำคัญที่สุด คือทำยังไงให้แบ็กอัปรอดจากแรนซัมแวร์ ทั้งหลัก 3-2-1-1-0 สำเนาที่แก้ไขไม่ได้ และการซ้อมกู้คืนจริง ขอบคุณที่เรียนด้วยกันนะคะ แล้วพบกันในชุดที่สองค่ะ