[01 | 00:00:00.150] ประเมินความเสียหาย หาจุดสะอาด และเรื่องค่าไถ่ สวัสดีค่ะ ตอนที่แล้วเราหยุดการลุกลาม และเก็บหลักฐานไว้แล้ว ตอนนี้ถึงเวลาวางแผนกู้คืนนะคะ คำถามใหญ่คือ เราจะกู้จากตรงไหน และย้อนกลับไปไกลแค่ไหน แล้วเราจะคุยเรื่องที่ไม่มีใครอยากคุย คือการจ่ายค่าไถ่ ว่าควรคิดยังไง และใครเป็นคนตัดสินใจค่ะ [02 | 00:00:20.890] ประเมินความเสียหาย: สี่คำถามหลัก การประเมินความเสียหาย ใช้สี่คำถามหลักค่ะ ข้อแรก อะไรถูกเข้ารหัสบ้าง เทียบกับลำดับชั้นที่เราจัดไว้ในชุดแรก ว่ากระทบ Tier 0 หรือ Tier 1 หรือไม่ ข้อที่สอง ข้อมูลอะไรถูกขโมยออกไป มีข้อมูลส่วนบุคคลไหม มีความลับทางการค้าไหม ข้อที่สาม ผู้โจมตียังอยู่ในระบบหรือเปล่า ยังมีประตูหลัง หรือบัญชีที่ใช้ได้อยู่ไหม ถ้ายังอยู่ ห้ามเริ่มกู้ระบบสำคัญเด็ดขาด เพราะจะโดนซ้ำ และข้อที่สี่ แบ็กอัปไหนยังดี คือครบถ้วน ไม่ถูกแตะ และสร้างขึ้นก่อนวันที่ถูกบุกรุกค่ะ [03 | 00:01:02.030] หาจุดสะอาด: ย้อนไปก่อนวันถูกบุกรุก จุดสะอาด คือแบ็กอัปที่สร้างขึ้นก่อนผู้โจมตีเข้ามาค่ะ ขั้นแรก ต้องหาวันที่ถูกบุกรุกครั้งแรก จากล็อกและไทม์ไลน์ที่เก็บไว้ แล้วเลือกแบ็กอัปก่อนวันนั้น โดยเผื่อระยะไว้สักหน่อย เพราะวันที่เราเจออาจไม่ใช่วันแรกจริง จากนั้นกู้ขึ้นมาในเครือข่ายที่แยกไว้ ไม่ต่อกับระบบจริง แล้วสแกนหาร่องรอย ทั้งมัลแวร์ บัญชีผู้ใช้แปลกๆ และงานตั้งเวลาที่ผู้โจมตีอาจฝังไว้ สุดท้าย ให้เจ้าของระบบตรวจว่าข้อมูลครบและถูกต้อง แล้วอนุมัติ ถ้าย้อนไปไกล ข้อมูลจะหายมาก ถ้าย้อนใกล้ ก็เสี่ยงติดเชื้อ ทางที่นิยมคือ สร้างระบบใหม่ให้สะอาด แล้วกู้เฉพาะข้อมูลล่าสุดที่ตรวจแล้วกลับเข้าไปค่ะ [04 | 00:01:49.120] ทางเลือกในการกลับมา เรียงจากที่ควรลองก่อน ทางเลือกในการกลับมามีหลายทางนะคะ และมักใช้หลายทางพร้อมกัน แต่ละระบบอาจใช้วิธีต่างกัน เริ่มจากเช็กว่ามีตัวถอดรหัสฟรีไหม ถ้ามีก็ประหยัดเวลาไปมาก ทางที่สอง สร้างระบบใหม่แล้วกู้เฉพาะข้อมูล เหมาะกับระบบที่เราไว้ใจตัวเครื่องไม่ได้อีกแล้ว ส่วนทางที่สาม กู้จากแบ็กอัปทั้งเครื่อง ทำได้เร็วกว่า แต่ต้องมั่นใจว่าแบ็กอัปสะอาดจริง ระหว่างนั้น ธุรกิจอาจต้องทำงานแบบแมนนวลชั่วคราว ตามแผนที่เตรียมไว้ใน BIA และทางสุดท้ายจริงๆ คือการจ่ายค่าไถ่ ซึ่งไม่ใช่ทางลัดนะคะ มาดูกันว่าทำไมค่ะ [05 | 00:02:29.410] ก่อนคิดเรื่องค่าไถ่ ต้องรู้สิ่งเหล่านี้ เรื่องค่าไถ่ เราต้องคุยกันตรงๆ นะคะ ข้อแรก ไม่มีอะไรรับประกัน ตัวถอดรหัสอาจช้ามาก อย่างเคส Colonial Pipeline หรืออาจพัง หรือไม่ได้มาเลยก็ได้ ข้อที่สอง ข้อมูลที่ขโมยไป ไม่ได้คืนมา และเราไม่มีทางรู้ว่าเขาลบจริงหรือเปล่า เคส Change Healthcare ก็เห็นแล้วว่าข้อมูลถูกนำมาขู่ซ้ำ ข้อที่สาม องค์กรที่ยอมจ่าย อาจกลายเป็นเป้าที่ถูกโจมตีซ้ำ เพราะผู้โจมตีรู้แล้วว่ายอมจ่าย ข้อที่สี่ มีความเสี่ยงทางกฎหมาย เพราะบางกลุ่มอยู่ในรายชื่อคว่ำบาตรของต่างประเทศ การจ่ายเงินให้อาจเป็นปัญหาตามมา ข้อที่ห้า หน่วยงานรัฐหลายประเทศแนะนำว่าไม่ควรจ่าย เพราะเงินนั้นเป็นทุนให้การโจมตีครั้งต่อไป และข้อสุดท้าย ถ้าต้องพิจารณาจริงๆ ต้องให้ผู้บริหารเป็นคนตัดสินใจ บันทึกเหตุผลไว้ และปรึกษาทั้งฝ่ายกฎหมาย และบริษัทประกันก่อนเสมอ ไม่ใช่ไอทีตัดสินใจเองค่ะ [06 | 00:03:30.500] สรุปตอน 3.2 สรุปตอนนี้นะคะ ประเมินความเสียหายด้วยสี่คำถาม หาจุดสะอาดอย่างมีขั้นตอน โดยกู้ในเครือข่ายแยก สแกน แล้วให้เจ้าของระบบอนุมัติ และค่าไถ่เป็นทางสุดท้าย ที่ผู้บริหารต้องตัดสินใจร่วมกับฝ่ายกฎหมายและประกัน ตอนหน้าเป็นตอนสุดท้ายของชุดนี้ค่ะ เราจะคุยเรื่องการสื่อสาร และการแจ้งหน่วยงานตามกฎหมายไทย แล้วพบกันนะคะ