WEBVTT

00:00:00.150 --> 00:00:01.913
ยินดีต้อนรับกลับมาค่ะ

00:00:01.913 --> 00:00:04.683
ตอนที่แล้วเราเข้าใจหลักการกันแล้ว

00:00:04.683 --> 00:00:06.362
ตอนนี้มาดูของจริงกัน

00:00:06.362 --> 00:00:12.070
ทุกเคสในตอนนี้มาจากรายงานที่นักวิจัยหรือผู้ผลิตเปิดเผยต่อสาธารณะนะคะ

00:00:12.420 --> 00:00:16.500
ระหว่างที่ดู ลองสังเกตไปด้วยว่า ประตูที่ผู้โจมตีใช้

00:00:16.500 --> 00:00:18.500
เปลี่ยนไปอย่างไรในแต่ละปี

00:00:18.500 --> 00:00:21.540
แล้วท้ายตอนเราจะมาสรุปรูปแบบร่วมกันค่ะ

00:00:22.090 --> 00:00:26.454
นี่คือเส้นเวลาที่เราจะเดินไปด้วยกันค่ะ เริ่มจากปี

00:00:26.454 --> 00:00:30.818
2019 สายที่ไม่ได้รับใน WhatsApp ปี 2021 ไฟล์แนบใน

00:00:30.818 --> 00:00:31.530
iMessage

00:00:31.880 --> 00:00:37.524
ปี 2023 ไฟล์แนบที่มองไม่เห็น และบัตรใน Wallet ปี

00:00:37.524 --> 00:00:41.640
2025 ไฟล์รูปภาพ และปีนี้ 2026 โฆษณา

00:00:41.990 --> 00:00:44.153
เห็นไหมคะ ประตูเปลี่ยนไปเรื่อยๆ

00:00:44.153 --> 00:00:46.177
แต่ฝ่ายป้องกันก็ไม่ได้อยู่เฉย

00:00:46.177 --> 00:00:48.969
มีทั้งกรงที่แข็งแรงขึ้น โหมดป้องกันพิเศษ

00:00:48.969 --> 00:00:51.830
ไปจนถึงฮาร์ดแวร์ใหม่ ไปดูทีละเคสกันเลยค่ะ

00:00:52.380 --> 00:00:54.900
เคสแรก พฤษภาคม 2019 WhatsApp

00:00:54.900 --> 00:00:57.870
ประกาศว่าพบการโจมตีผ่านฟีเจอร์โทร

00:00:57.870 --> 00:01:01.740
ผู้โจมตีแค่โทรเข้ามา ไม่ต้องให้เหยื่อรับสาย

00:01:02.090 --> 00:01:04.511
ช่องโหว่อยู่ในส่วนที่จัดการการโทร

00:01:04.511 --> 00:01:08.620
ข้อมูลที่มากับสัญญาณเรียกสายถูกปั้นมาให้ทำหน่วยความจำล้น

00:01:08.620 --> 00:01:12.215
และบางครั้ง สายนั้นก็ถูกลบออกจากประวัติการโทรด้วย

00:01:12.215 --> 00:01:14.490
เหยื่อจึงไม่รู้เลยว่ามีใครโทรมา

00:01:14.840 --> 00:01:15.441
WhatsApp

00:01:15.441 --> 00:01:19.349
ระบุว่ามีเครื่องที่ถูกโจมตีราวหนึ่งพันสี่ร้อยเครื่อง

00:01:19.349 --> 00:01:22.280
สปายแวร์คือ Pegasus ของบริษัท NSO Group

00:01:22.630 --> 00:01:26.851
เรื่องนี้ไปถึงศาลค่ะ WhatsApp ฟ้อง NSO ปลายปี 2024

00:01:26.851 --> 00:01:30.650
ศาลสหรัฐฯ ตัดสินให้ NSO ต้องรับผิด และปี 2025

00:01:30.650 --> 00:01:33.436
ก็มีคำตัดสินเรื่องค่าเสียหายตามมา

00:01:33.436 --> 00:01:37.826
บทเรียนของเคสนี้คือ อะไรที่ทำงานตั้งแต่ตอนเครื่องดัง

00:01:37.826 --> 00:01:40.950
ก่อนเรากดรับ ก็คือประตูที่เปิดอยู่ค่ะ

00:01:41.500 --> 00:01:44.854
เคสที่สอง ปี 2021 นักวิจัยจาก Citizen Lab

00:01:44.854 --> 00:01:48.289
ตรวจโทรศัพท์ของนักกิจกรรมชาวซาอุดีอาระเบีย

00:01:48.289 --> 00:01:51.234
แล้วพบไฟล์แปลกๆ ที่ส่งมาทาง iMessage

00:01:51.234 --> 00:01:55.487
ชื่อไฟล์เป็นภาพเคลื่อนไหวนามสกุล gif แต่เนื้อในจริงๆ

00:01:55.487 --> 00:01:56.060
คือ PDF

00:01:56.410 --> 00:01:57.537
ทำไมต้องปลอมคะ

00:01:57.537 --> 00:02:01.479
เพราะระบบจะส่งไฟล์ไปให้ตัวแกะที่ตรงกับเนื้อในจริง

00:02:01.479 --> 00:02:04.617
ผู้โจมตีจึงใช้นามสกุลหลอกให้ผ่านด่านแรก

00:02:04.617 --> 00:02:06.227
แล้วไปเจาะตัวแกะ PDF

00:02:06.227 --> 00:02:10.250
ซึ่งยังรองรับรูปแบบบีบอัดภาพยุคแฟกซ์ ที่ชื่อ JBIG2

00:02:10.600 --> 00:02:14.352
ส่วนที่ทำให้วงการตะลึง คือการวิเคราะห์ของทีม Google

00:02:14.352 --> 00:02:16.192
Project Zero ที่อธิบายว่า

00:02:16.192 --> 00:02:19.723
ผู้โจมตีใช้คำสั่งบีบอัดภาพธรรมดาๆ นับหมื่นคำสั่ง

00:02:19.723 --> 00:02:22.740
ต่อกันจนกลายเป็นเหมือนคอมพิวเตอร์ตัวเล็กๆ

00:02:22.740 --> 00:02:24.800
ที่ทำงานอยู่ข้างในตัวแกะไฟล์

00:02:24.800 --> 00:02:28.920
ทีมนี้ยกให้เป็นหนึ่งในการโจมตีที่ซับซ้อนที่สุดที่เคยเห็น

00:02:29.270 --> 00:02:32.760
Apple ออกแพตช์ในเดือนกันยายน 2021 บทเรียนคือ

00:02:32.760 --> 00:02:36.489
รูปแบบไฟล์เก่าที่เราไม่เคยใช้ ก็ยังเป็นประตูได้

00:02:36.489 --> 00:02:38.710
ตราบใดที่ระบบยังรองรับมันค่ะ

00:02:39.260 --> 00:02:43.167
เคสที่สาม ปี 2023 บริษัทความปลอดภัย Kaspersky

00:02:43.167 --> 00:02:45.858
สังเกตเห็นทราฟฟิกเครือข่ายแปลกๆ

00:02:45.858 --> 00:02:48.550
จากไอโฟนของพนักงานตัวเอง ใช่ค่ะ

00:02:48.550 --> 00:02:50.460
บริษัทความปลอดภัยก็โดน

00:02:50.810 --> 00:02:54.678
การโจมตีเริ่มจากไฟล์แนบใน iMessage ที่ผู้ใช้ไม่เห็น

00:02:54.678 --> 00:02:56.954
จุดเจาะแรกคือคำสั่งในไฟล์ฟอนต์

00:02:56.954 --> 00:02:59.684
ซึ่งเป็นโค้ดที่อยู่ในระบบมาหลายสิบปี

00:02:59.684 --> 00:03:02.567
แล้วต่อด้วยช่องโหว่อีกสามตัว รวมสี่ตัว

00:03:02.567 --> 00:03:06.890
หนึ่งในนั้นใช้ฟีเจอร์ของชิปที่ไม่มีอยู่ในเอกสารสาธารณะเลย

00:03:07.240 --> 00:03:09.560
พอเจาะสำเร็จ ข้อความถูกลบทิ้ง

00:03:09.560 --> 00:03:12.040
และสปายแวร์อยู่แค่ในหน่วยความจำ

00:03:12.390 --> 00:03:15.454
แล้วจับได้อย่างไรคะ จับได้เพราะดูจากเครือข่าย

00:03:15.454 --> 00:03:16.748
ไม่ใช่จากตัวเครื่อง

00:03:16.748 --> 00:03:20.153
แล้วค่อยนำข้อมูลสำรองของเครื่องมาวิเคราะห์ย้อนหลัง

00:03:20.153 --> 00:03:21.651
บทเรียนสำหรับองค์กรคือ

00:03:21.651 --> 00:03:24.511
การมองเห็นทราฟฟิกเครือข่ายของอุปกรณ์มือถือ

00:03:24.511 --> 00:03:27.030
เป็นเครื่องมือตรวจจับที่ทรงพลังมากค่ะ

00:03:27.580 --> 00:03:31.309
ในปีเดียวกัน Citizen Lab พบอีกห่วงโซ่หนึ่ง ชื่อว่า

00:03:31.309 --> 00:03:34.442
BLASTPASS คราวนี้ไฟล์แนบเป็นบัตรแบบ Wallet

00:03:34.442 --> 00:03:37.500
ข้างในมีรูปภาพที่ปั้นมาเพื่อเจาะตัวแกะภาพ

00:03:37.850 --> 00:03:40.613
สปายแวร์คือ Pegasus เช่นเคย และ Apple

00:03:40.613 --> 00:03:43.450
ออกแพตช์ภายในไม่กี่วันหลังได้รับรายงาน

00:03:43.800 --> 00:03:47.634
แต่ข่าวดีของเคสนี้คือ Apple ยืนยันว่า โหมด Lockdown

00:03:47.634 --> 00:03:49.964
ซึ่งเป็นโหมดป้องกันพิเศษบนไอโฟน

00:03:49.964 --> 00:03:52.895
บล็อกการโจมตีนี้ได้ค่ะ จำชื่อนี้ไว้นะคะ

00:03:52.895 --> 00:03:55.000
เราจะกลับมาพูดถึงในตอนที่สาม

00:03:55.550 --> 00:03:58.760
มาถึงปี 2025 ค่ะ ปีนี้ถ้าจะให้ตั้งชื่อ

00:03:58.760 --> 00:04:02.645
คงต้องเรียกว่า ปีของไฟล์รูปภาพ เคสแรก WhatsApp

00:04:02.645 --> 00:04:05.939
ประกาศว่าพบการโจมตีที่ต่อช่องโหว่ของแอป

00:04:05.939 --> 00:04:09.318
เข้ากับช่องโหว่ในตัวแกะภาพ DNG ของ Apple

00:04:09.318 --> 00:04:13.710
ซึ่งเป็นไฟล์ภาพดิบจากกล้อง เป้าหมายมีไม่ถึงสองร้อยคน

00:04:14.060 --> 00:04:18.049
เคสที่สอง ฝั่งแอนดรอยด์ ทีม Unit 42 ของ Palo Alto

00:04:18.049 --> 00:04:22.200
Networks เปิดเผยสปายแวร์ชื่อ LANDFALL ที่ใช้รูป DNG

00:04:22.200 --> 00:04:26.271
เจาะตัวแกะภาพของซัมซุง และพบว่าถูกใช้อยู่หลายเดือน

00:04:26.271 --> 00:04:27.980
ก่อนที่จะมีแพตช์ออกมา

00:04:28.330 --> 00:04:29.931
เคสที่สาม Citizen Lab

00:04:29.931 --> 00:04:33.820
ยืนยันว่านักข่าวในยุโรปถูกเจาะด้วยสปายแวร์ Graphite

00:04:33.820 --> 00:04:37.404
ของบริษัท Paragon ผ่านรูปหรือวิดีโอที่แชร์มาทาง

00:04:37.404 --> 00:04:38.090
iCloudค่ะ

00:04:38.640 --> 00:04:42.320
และเคสล่าสุด เพิ่งเปิดเผยเมื่อเดือนตุลาคม 2026

00:04:42.320 --> 00:04:43.760
นี้เอง Citizen Lab

00:04:43.760 --> 00:04:47.120
รายงานว่าพบสปายแวร์ที่ส่งผ่านโฆษณาเป้าหมาย

00:04:47.120 --> 00:04:49.760
เป็นครั้งแรกที่ยืนยันได้ทางเทคนิค

00:04:49.760 --> 00:04:52.400
เขาตั้งชื่อเทคนิคนี้ว่า AdFection

00:04:52.750 --> 00:04:54.905
สปายแวร์ที่ใช้คือ Candiru

00:04:54.905 --> 00:04:59.905
เป้าหมายคืออุปกรณ์อย่างน้อยสี่สิบห้าเครื่องในเครือข่ายสื่อ

00:04:59.905 --> 00:05:02.750
Al Jazeera ในช่วงปี 2024 ถึง 2025

00:05:03.100 --> 00:05:04.019
ลองคิดดูนะคะ

00:05:04.019 --> 00:05:08.995
ระบบโฆษณาออกแบบมาเพื่อยิงข้อความให้ถึงคนที่ต้องการแบบเจาะจงที่สุด

00:05:08.995 --> 00:05:10.220
พอเอามาใช้ผิดทาง

00:05:10.220 --> 00:05:13.436
มันก็กลายเป็นระบบส่งสปายแวร์ให้ถึงตัวบุคคล

00:05:13.436 --> 00:05:15.580
โดยไม่ต้องรู้เบอร์โทรด้วยซ้ำ

00:05:15.930 --> 00:05:18.546
นักวิจัยแนะนำให้องค์กรที่มีคนเสี่ยงสูง

00:05:18.546 --> 00:05:21.437
บล็อกโฆษณาเป้าหมายที่ระดับเกตเวย์เครือข่าย

00:05:21.437 --> 00:05:24.810
ข้อนี้เป็นของใหม่ ที่หลายองค์กรยังไม่เคยคิดถึงค่ะ

00:05:25.360 --> 00:05:28.615
ก่อนสรุป ขอพากลับมาใกล้ตัวค่ะ ปลายปี 2021

00:05:28.615 --> 00:05:31.473
คนไทยหลายคนได้รับอีเมลเตือนจาก Apple

00:05:31.473 --> 00:05:35.680
ว่าอาจตกเป็นเป้าของผู้โจมตีที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐ

00:05:36.030 --> 00:05:40.274
จากจุดนั้น Citizen Lab ร่วมกับ iLaw และ DigitalReach

00:05:40.274 --> 00:05:42.642
ตรวจเครื่องทางนิติวิทยาศาสตร์

00:05:42.642 --> 00:05:46.641
แล้วยืนยันว่าอย่างน้อยสามสิบคนถูกเจาะด้วย Pegasus

00:05:46.641 --> 00:05:50.314
ในช่วงปี 2020 ถึง 2021 ส่วนใหญ่เป็นนักกิจกรรม

00:05:50.314 --> 00:05:52.110
นักวิชาการ และทนายความ

00:05:52.460 --> 00:05:56.020
ผู้วิจัยยังบอกด้วยว่า จำนวนจริงน่าจะสูงกว่านี้

00:05:56.020 --> 00:05:57.259
บทเรียนตรงนี้คือ

00:05:57.259 --> 00:06:00.974
อีเมลเตือนจากผู้ผลิตเป็นสัญญาณที่ต้องจริงจังเสมอ

00:06:00.974 --> 00:06:01.980
ไม่ใช่สแปมค่ะ

00:06:02.530 --> 00:06:05.510
มาสรุปรูปแบบที่เห็นซ้ำกันค่ะ หนึ่ง

00:06:05.510 --> 00:06:09.892
ประตูคือสิ่งที่เครื่องประมวลผลให้อัตโนมัติเสมอ สอง

00:06:09.892 --> 00:06:14.187
ตัวแกะไฟล์รุ่นเก่าคือจุดอ่อน ทั้ง JBIG2 ฟอนต์ และ

00:06:14.187 --> 00:06:14.450
DNG

00:06:14.800 --> 00:06:17.146
สาม ผู้โจมตีลบร่องรอยตัวเอง

00:06:17.146 --> 00:06:21.316
เราจึงต้องตรวจจากข้อมูลสำรองหรือจากเครือข่าย สี่

00:06:21.316 --> 00:06:22.966
ผู้ผลิตแพตช์เร็วมาก

00:06:22.966 --> 00:06:25.920
คนที่เสี่ยงที่สุดคือคนที่อัปเดตช้า

00:06:26.270 --> 00:06:27.989
และห้า สังเกตไหมคะว่า

00:06:27.989 --> 00:06:31.835
เคสเกือบทั้งหมดถูกค้นพบโดยนักวิจัยภาคประชาสังคม

00:06:31.835 --> 00:06:35.927
และบริษัทความปลอดภัย ไม่ใช่ตัวเหยื่อเอง ตอนสุดท้าย

00:06:35.927 --> 00:06:39.446
เราจะมาดูกันว่าตัวเราและองค์กรทำอะไรได้บ้าง

00:06:39.446 --> 00:06:40.510
แล้วเจอกันค่ะ

